Şeyh İbrahim El-Çokreşi (k.s)

Şeyh İbrahim Hazretleri, Muş Bulanık ilçesinin Mollakend köyünden, Seyda Molla Abdurrahman ve Safiye Hanımdan 1846 veya 1848 yılında dünyaya teşrif etmiştir. Beşkardeşin en büyüğüdür. İlim tahsilini babasından... almış, ara sıra civar medreselere giderek tahsiline devam etmiştir.17-18 yaşlarındayken Muş’un bir köyünde okuduğu zaman Seyyid Sıbgetullahi Arvasi hazretleri irşada çıkıyor ve o köye kadar geliyor. O köyde bulunan Şeyh İbrahim hazretleri ve kardeşi Şeyh Halil ile birlikte Gavs hazretlerine intisap ediyorlar. Gavs Hazretleri ertesi gün geri dönmek için emir verir. Etrafındaki müritleri irşat faaliyetinin kısalığına şaşırırlar. Müritlerden birisi Gavs hazretlerine sorar. ‘Efendim! İstediğimiz gibi bir irşat olmadı, sizde çok keyiflisiniz bunun hikmeti nedir acaba?’ cevaben Molla İbrahim El-Çokreşiyi kastederek der ki ‘Gördüğünüz o sarışın ve yeşil gözlü genç, hocamın oğludur. Bu memleketin inşaallah kilidinin anahtarıdır. Biz bu anahtarı aldığımız için keyifliyiz o genç bizim için büyük bir umuttur.’

Zahiri ilmini bitirir bitirmez daha ömrünün baharındayken manevi ilimlerde ilerlemek için zahiri ilimlerde icazet aldığı gibi manevi ilimlerde icazet almak için Hizan’ın yolunu tutar ve Gavs hazretlerinin Tasavvuf ilminde talebesi olur. Babası Abdurrahman-ı Mollakenti’nin talebesi olan Şeyh Halid Şirvani (k.s) ve Şeyh Abdurrahmanı Taği (k.s) Hazretleri ile beraber, onlardan yaşça çok küçük olduğu halde aynı rahlede ders almaya başlar. Zahiri ilimlerde icazetini muhterem babasından manevi yani tasavvufi icazetini ise Gavs’ın vefatından sonra, Gavs hazretlerinin yanındayken ders arkadaşı olan şeyh Abdurrahmanı Taği hazretlerinden almıştır. Henüz ömrünün baharında büyük keşif ve keramete mazhar olmasıyla ünlenmiş, üstadının yakın ilgisine mazhar olmuştur. Üstadı kendisinden sohbetlerini ve işaretlerini kaleme almasını istemiş, diğer talebelerini sohbetlerini yazmaktan menetmiştir. Onun kaleme aldığı kitap, üstadının sohbetleri ve işaretlerinin yanı sıra Gavs hazretlerinin ve Seyyid Taha’nın da nüktelerini içermesiyle üstadının ailesi ve müntesipleri arasında haklı bir ilgi ve payeye ulaşmıştır.

Çokreşiye (Erenlere) Bulanığ’ın Mollakend köyüne İmam, Müdderis aynı zamanda yörenin mürşidi olarak, üstadı tarafından görevlendirilip gönderilmiştir. Çokreşi’ye gönderilmesi şöyle olmuştur. Seyda-i Taği hazretleri Bulanık, Hınıs, Karayazı, Tekman, Tutak yöresine irşada çıktığı zaman hepsinde İbrahim Efendiyi beraberinde götürmüştür. Yöredeki insanların hem dikkatlerini üzerine çekmiş hem de teveccühlerini kazanmış, bu insanlar Taği hazretlerine: ‘Sizin devamlı gelip gitmeniz mümkün olmadığından bizler sohbetlerinizden irşadınızdan uzak kalıyoruz. Bölgemize İbrahim Efendiyi görevlendir’ diye rica ediyorlar. Taği hazretleri İbrahim Efendiyi kendinden uzaklaştırmaya çok razı değilse de manevi eğitimini uygulaması gerektiği düşüncesiyle razı oluyor. Şeyh İbrahim Çokreşi (Erenler) köyü ahalisinin bir bütün olarak üstadına bağlandığını görünce burada kalmaya karar verir.

Büyük üstad Seyda-i Taği (k.s) ‘Ey ahali! Şunu bilin ki Molla İbrahim bir vücudun ayrılmaz giyeceği olan iç fanilası kadar yakın onsuz olmaz bir yol arkadaşıdır. Ama mesele dinimiz ve irşat olduğu için zaten dünyaya bunun için gelmemiş miyiz? Sabırla metanetle karşılarız İnşaallah bunun karşılığını maddi ve manevi olarak alırız.’ Öyle de olmuştur. Böylece Çokreşi’ye yerleşir. İlim ve irfan yuvası olan Çokreşi (Erenler) köyü Erzurum ili Karaçoban ilçesine bağlı kuzeyinde bulunan 100 hanelik bir köydür. Daha önceden anı ve sanı bilinmeyen sıradan bir köy olan Çokreşi’de Molla İbrahim (k.s) sayesinde medrese açılmış o medresede büyük âlimler yetişmiştir. Aynı zamanda açılan dergâhta tasavvufi ilimler tedrisatına başlanmıştır. Onun için Çokreşiye (menbeul ilmi Vel irfan) yani ilim ve irfan pınarı adı verilmiştir. Burada zahiri ve batini ilimlerde, memlekete yararlı insanlar yetiştirilmiştir. Daha önce bilinmeyen Çokreşi Şeyh İbrahim ile muşerref olduktan sonra memleketin büyük yerleri arasında yer almıştır. Buhara, Hemedan, Kasrı arifan, Serhend, Delhi, Şam, Nehri, Ğayda ve Norşin’in altın silsilesine takıldığı için onlar gibi meşhur olmuştur. Çünkü denilmiş ki “şerefül mekânı bil mekin”(Mekan, içinde bulunan insanlarla şereflenirdi) O günden bu bugüne onun himmetiyle aynı yola devam edilmektedir.

Bu büyük insanı daha yakından tanımak için büyüklerin değerini büyükler ancak bilir kaidesine binaen Şeyh İbrahim El-Çokreşi (k.s) hakkında onun faziletine dâir sözleri ve kendisinden zuhur etmiş kerametlerini zikretmekle büyük fayda görüyoruz.

Şeyh Fethullah Verkanisi (k.s.) buyuruyor:

‘O yaşadığı sürece Şeyh Abdurrahmani Taği’nin muhabbeti ve manevi nazarı hepimizin toplamı kadar onun üzerindeydi. Onun vefatından sonra benim üzerime döndüğünü müşahede ettim.

Kendisine sormuşlar ‘Neden siz ona (Seyda-i Tağiye) mektup yazdığınızda bir müridin üstadına yazdığı adapla diğer arkadaşlarınıza yazdığınızda mürşidin talebesine yazdığı şekilde yazıyorsunuz?’ Cevap; Zaten anladığınız gibi olduğundan öyle yazılmıştır.

Vefatından sonra kendisi için şu ifade ittifakla söylenmiştir:

Başkasının 70-80 yaşına kadar çabalayıp başaramadıkları kemalatı ve daha fazlasını 33-35 yıl gibi kısa bir ömre Allahın izniyle sığdırması bu mazhariyetin kesbi olmaktan çok Vehbi olduğu düşüncesi arkadaşları arasında hâsıl olmuştur.

Askerlik muafiyeti için düzenlenen bilgi imtihanda gösterdiği üstün başarıdan dolayı bütün heyetin takdirini kazanmış ve beraberinde götürdüğü küçük kardeşi Şeyh Halil Efendiyi onun ilmi hatırı için küçük bir soru ile geçiştiriyorlar.

Zahiri ilimlerde o zamanda emsali ender bulunan Küçük kardeşi, büyük âlim Şeyh Es’ad’a sormuşlar: ‘İlimde siz mi iyiydiniz yoksa ağabeyiniz mi?.’ ‘Ben onun ilminin üçte birisi kadar âlim olsam şükrederim tasavvuf tarafı ağır bastığı için zahiri ilmi fazla iştihar bulmamıştır. Hz. Peygamber (sas)’e aşkını, üstadına olan bağlılığını, tevazu ve mahviyetini, ihlâs ve samimiyetini gösteren farklı uzunlukta dört şiiri vardır.

Kişisel Faziletleri ve Bazı Menkıbeleri:

- O Bir Peygamber aşığıydı. Bunu yazdığı şiirlerle de dile getirmiştir.

- Cesaret ve Kararlılığı

Çokreşi’ye yakın bir köy, Şevişan aşiretinin ağalarından biri diyor ki: ‘bu Çokreşiye gelen yeni imam kim ki o benden habersiz cami ve çeşme yapıyor. Gidin o imama söyleyin pılını pırtısını toplasın, geldiği yere dönsün.’ Adamları köye geliyor köylülere imam nerde diye soruyor onlar da çeşmenin yapıldığı yerde diyorlar. Gelip bakıyorlar ki ayakları ve kollarını sıvamış çamur içinde çalışıyor. Gelen elçiler konuşmaya başlıyor Şeyh İbrahim belini doğrultuyor, parmaklarını uzatarak: ‘Gidin söyleyin ağanıza rahat durmazsa iki parmağımı gözüne sokarım.’ Elçi dönüyor köyüne bir bakıyor ki ağanın evinin etrafında kalabalık var. Sebebini sorduklarında ağanın gözleri ağrıyor ve görmüyor. Ağa çamurda çalışan genç bir hocanın iki parmağını gözüne soktuğunu görür ve gözü görmez olur. Elçiler durumu bildirince hemen iki oğlunu ata bindirir acele özür dilemeye gönderir. Hoca durumu dinledikten sonra ‘Bu çamurdan götürün gözünün üzerine koyun bir daha böyle bir hata işlemesin’ der. Emri yerine getirdiklerinde ağanın gözleri iyileşir. Emrine itaatkâr olur.

-Dini Konulardaki Gayreti

Bir seferinde Seyda-i Taği ile beraber tutak tarafına irşada giderken kış mevsimi Sipkan aşireti reislerinden birisi ‘Ben bu şeyhi denemek için gusülsüz karşılamaya gideceğim der.’ Piri Taği hazretleriyle görüştükten sonra murat nehri tam buz tutmuş herkes atlarıyla üzerinden geçerken aniden ağanın atının altındaki o kalın buz kırılır ağa atı ile beraber o suyun içine gömülür ve bağırırlar. ‘Ağa boğuldu!’ diye. Bu esnada Molla İbrahim der ki: ‘Korkmayın o guslünü aldıktan sonra kendiliğinden çıkar’ Bakarlar ki düştüğü yerden suyun üstüne çıkmaya başladı. Hemen tövbe eder.


Şeyh İbrahim El-Çokreşi (k.s) mürşidi Seyda-i Taği’nin (k.s) emri ile İşaretler ve Sohbetler adlı eseri kendi elleri ile yazıp derlemiştir. İşaretleri adlı eser günümüzde tasavvufi eserler ve Nakşibendin müridanı arasında çok değerli ve kıymetli bir eserdir.

Şeyh İbrahim El-Çokreşi (k.s) bir evlilik yapar zevcesinin ismi Zuleyha Hanımdır. Bir erkek ve iki kız evladı olur

Evladları: Şeyh Abdurrahman El-Çokreşi (k.s) bu zat Norşinli Hazret namı ile meşhur Şeyh Muhammed Dıyaeddin (k.s) halifelerindendir.

Esma hanım, Molla Abdurrezzak bin Molla Abdulkerim’in zevcesidir.
Hatice hanım, Seyda-i Taği (k.s) halifelerinden Taşkesenli Şeyh Ahmed Efendinin (k.s) oğlu Seyda Molla Dıyaeddin’in zevcesidir.

Seyda Şeyh İbrahim El-Çokreşi hazretleri 1881 yılında 33 veya 35 yaşında Çokreşi (Erenler) köyünde vefat etmiş ve burada defnedilmiştir. Ruhu şad, makamı cennet olsun.